Limit zwolnienia przedmiotowego w roku 2010 wynosi 100'000 zł.

 

W 2010 r. podatnicy, u których łączna wartość sprzedaży opodatkowanej w 2009 r. była wyższa niż 50.000 zł i nie przekroczyła 100.000 zł, mogą

skorzystać ze zwolnienia podmiotowego, pod

warunkiem pisemnego zawiadomienia o tym zamiarze naczelnika urzędu skarbowego w terminie do dnia 15 stycznia 2010 r.

 

Zatem jeśli podatnik prowadzący działalność gospodarczą VAT przez cały rok 2009 w roku 2009 przekroczył 50'000 zł i w związku z tym uzyskał status podatnika VAT czynnego, ma prawo powrócić do zwolnienia podmiotowego w 2010 r. - jeżeli nie przekroczył limitu 100'000 zł i jeżeli złożył oświadczenie w urzędzie skarbowy.

 

Miejsce świadczenia usług - zasada ogólna

 

Od 1 stycznia 2010 r. miejsce świadczenia usługi będzie uzależnione od tego, czy nabywcą będzie podatnik, czy też podmiot niebędący podatnikiem.

 

Od 1 stycznia 2010 r. będą obowiązywały odmienne regulacje w zakresie ustalania miejsca świadczenia usług. Zmiany mają na celu wprowadzenie ogólnej reguły opodatkowania transakcji w miejscu konsumpcji, co zrówna konkurencyjność państw, w których wysokość opodatkowania jest różna.

 

Jeżeli usługobiorcą będzie podatnik, miejscem świadczenia usługi będzie miejsce, w którym usługobiorca posiada siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania.

Jeżeli usługa będzie świadczona dla stałego miejsca prowadzenia działalności usługobiorcy, które znajduje się w innym miejscu, niż jego siedziba lub stałe miejsce zamieszkania, to zgodnie z art. 28b ust. 2 ustawy o VAT (po nowelizacji), miejscem świadczenia usługi będzie to stałe miejsce prowadzenia działalności usługobiorcy. Natomiast jeżeli usługobiorca nie będzie posiadał siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności, miejscem świadczenia usług będzie miejsce, w którym zwykle prowadzi on działalność lub w którym ma on miejsce zwykłego pobytu.

 

Przesądzającym w tym względzie będzie numer, jakim dla celów danej transakcji posłuży się podatnik. Jeżeli np. podatnik niemiecki posiadający oddziały w Danii i w Polsce, nabywając od polskiego podatnika usługę transportową posłuży się duńskim numerem, wówczas miejscem opodatkowania będzie Dania. Gdyby posłużył się w tym celu numerem polskiego oddziału lub też centrali położonej w Niemczech, wówczas miejscem opodatkowania byłyby odpowiednio: Polska lub Niemcy.

 

Powyższe nie będzie dotyczyło sytuacji, gdy usługi będą świadczone na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych lub członków stowarzyszenia. W tym przypadku ustawodawca bowiem nakazał stosowanie zasady dotyczącej usług świadczonych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami.

 

Podsumowując:

Co do zasady, od 1 stycznia 2010 r. miejscem świadczenia usług będzie:

·         kraj usługobiorcy - jeżeli nabywcą usługi będzie podatnik,

·         kraj usługodawcy - jeżeli nabywcą będzie osoba niebędąca podatnikiem.

Od powyższej reguły przewidziano jednak szereg wyjątków, które omówiono poniżej.

 

Usługi pośrednictwa

Zgodnie z nowelizacją ustawy o VAT, miejscem świadczenia usług wykonywanych przez pośredników działających w imieniu i na rzecz osób trzecich będzie miejsce, w którym:

· dokonywana będzie podstawowa transakcja - jeżeli odbiorcą usługi będzie podmiot niebędący podatnikiem (art. 28d po nowemu),

· usługobiorca ma siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania - jeżeli odbiorcą usługi będzie podatnik (zgodnie z "nową" zasadą ogólną).

 

Usługi niematerialne

Jak już wspomniano, zasadą będzie, że usługi wykonane na rzecz podmiotów niebędących podatnikami będą opodatkowane w kraju usługodawcy. Nie dotyczy to jednak usług niematerialnych (np. sprzedaży praw, udzielania licencji, reklamy, usług doradczych, inżynierskich, prawniczych, księgowych, przetwarzania danych, wynajmu i dzierżawy rzeczy ruchomych - za wyjątkiem wynajmu środków transportu - telekomunikacyjnych, radiowych, nadawczych, itp.), dla których w art. 28l ustawy o VAT (w nowym brzmieniu) przewidziano odrębne regulacje. Z powołanego przepisu wynika, że w przypadku usług niematerialnych świadczonych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, mających siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu poza terytorium Wspólnoty,miejscem świadczenia będzie miejsce, gdzie podmioty te posiadają siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu (kraj usługobiorcy).

 

OBOWIĄZKI WYNIKAJĄCE Z NOWYCH ZASAD W ZAKRESIE OKREŚLANIA MIEJSCA ŚWIADCZENIA USŁUG

 

Obligatoryjne stosowanie mechanizmu odwrotnego obciążenia (tj. rozliczania podatku przez nabywcę)

Wraz ze zmianą zasady ogólnej określania miejsca świadczenia usług na rzecz podatników przepisy o podatku od towarów i usług wprowadzają obowiązek rozliczania usług objętych tą zasadą ogólną przez usługobiorcę, jeżeli usługi te stanowią u nich import usług (obowiązek rozliczenia usługi przez usługobiorcę jednak nie powstanie, gdy usługodawca na terytorium kraju posiada stałe miejsce prowadzenia działalności i to stałe miejsce prowadzenia działalności lub inne miejsce prowadzenia działalności, jeżeli usługodawca posiada takie inne miejsce prowadzenia działalności na terytorium kraju, uczestniczy w tym świadczeniu usług).

Usługodawcy zagraniczni co do zasady nie rozliczą zatem podatku od towarów i usług od usług świadczonych na rzecz podatnika objętych ogólną zasadą z art. 28b, gdyż takiego rozliczenia dokona „polski” usługobiorca. W takim przypadku usługobiorcy nie muszą angażować środków finansowych na zapłacenie ceny z podatkiem, gdyż usługi te zostaną rozliczone w deklaracji jako import usług (tzw. mechanizm odwrotnego obciążenia), co oznacza w efekcie, że dla usługobiorców wykorzystujących te usługi wyłącznie do działalności opodatkowanej rozliczenie podatku z tytułu nabycia usług będzie co do zasady księgowe.

Podobne rozwiązanie obowiązuje już na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, z tym że od 1 stycznia 2010 r. ww. mechanizm odwrotnego obciążenia (ang. reverse charge) stosowany będzie obligatoryjnie do wszystkich usług świadczonych pomiędzy podatnikami objętych zasadą ogólną z art. 28b ustawy o VAT. Analogiczne regulacje stosowane będą we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. Oznacza to, że polscy usługodawcy, świadczący na rzecz podatników z innych państw usługi objęte ogólną zasadą określenia miejsca świadczenia, nie będą musieli co do zasady rozliczać VAT w państwie usługobiorcy, gdyż zobowiązanym do rozliczenia takich usług będzie usługobiorca.

 

Nowe obowiązki w zakresie rejestracji

Zastosowanie nowej ogólnej zasady w zakresie miejsca świadczenia między podatnikami VAT oraz powszechnego mechanizmu odwrotnego obciążenia, w przypadkach gdy usługobiorcą jest podmiot z innego niż usługodawca państwa, spowodowało konieczność rozszerzenia obowiązku rejestracji jako podatników VAT UE na podmioty, które nie są obecnie zarejestrowane jako podatnicy VAT UE, a które od 1 stycznia 2010 r. będą nabywać lub świadczyć transgranicznie usługi, do których zastosowanie będzie miała zasada ogólna w zakresie miejsca świadczenia (art. 28b ustawy) i obowiązek rozliczania podatku przesunięty zostanie na nabywcę.

W celu ułatwienia rejestracji tym podmiotom nowela ustawy przewiduje, że zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego o zamiarze dokonywania ww. transakcji można już dokonywać od 1 grudnia 2009 r. (na druku VAT-R jako zgłoszenie rejestracyjne lub jego aktualizacja), tak aby naczelnik urzędu skarbowego mógł zidentyfikować podmiot jako podatnika VAT UE od 1 stycznia 2010 r.

 

Obowiązek składania informacji podsumowujących w odniesieniu do usług

Nowela ustawy o VAT wprowadza również obowiązek składania informacji podsumowujących w odniesieniu do usług świadczonych na rzecz podatników z innych państw członkowskich (lub uznanych za podatników dla potrzeb określenia miejsca świadczenia usług, tj. osób prawnych niebędących podatnikami, ale zidentyfikowanych w innym państwie członkowskim dla potrzeb podatku VAT), dla których zgodnie z zasadą ogólną zawartą w art. 28b ustawy miejscem świadczenia jest państwo członkowskie, w którym nabywca co do zasady ma siedzibę.

Obowiązek wykazywania tego rodzaju usług w informacjach podsumowujących nie dotyczy usług zwolnionych od podatku od wartości dodanej lub opodatkowanych stawką 0%. Informacje podsumowujące w zakresie usług składane będą co do zasady kwartalnie, chyba że z uwagi na wartość transakcji wewnątrzwspólnotowych w zakresie towarów podatnik będzie zobowiązany składać informację podsumowującą miesięcznie (dla wszystkich tych transakcji składana jest bowiem jedna informacja podsumowująca).

 

Generalne skrócenie okresu, za który składana jest informacja podsumowująca, oraz terminu, do którego jest ona składana

 

Co do zasady podatnicy będą mieli obowiązek częstszego niż dotychczas składania informacji podsumowujących o transakcjach w zakresie handlu wewnątrzwspólnotowego (za okresy miesięczne, a nie kwartalne). Krótszy okres sprawozdawczy nie dotyczy podatników świadczących wyłącznie usługi objęte informacją podsumowującą. Skróceniu ulegnie również termin składania informacji podsumowujących. W formie papierowej – do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu lub kwartale, za który składana jest informacja (w formie elektronicznej termin pozostanie bez zmian, tj. do 25. dnia miesiąca następującego po okresie sprawozdawczym).

Zmiany te mają na celu usprawnienie systemu wymiany informacji o transakcjach wewnątrzwspólnotowych pomiędzy państwami członkowskimi.

 

Utrzymanie w niektórych przypadkach możliwości składania informacji podsumowujących kwartalnie

Nowela ustawy o VAT zakłada wykorzystanie rozwiązań fakultatywnych, jakie dają przepisy wspólnotowe, aby zminimalizować nałożone na podatników dodatkowe obciążenia administracyjne w zakresie sprawozdawczości. Podatnicy o niewielkich obrotach w handlu wewnątrzwspólnotowym, tzn. dokonujący wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów o wartości nieprzekraczającej w danym kwartale ani w żadnym z poprzednich czterech kwartałów 250 000 zł (do 31.12.2011 r. kwota ta zgodnie z przepisami przejściowymi wynosić będzie odpowiednio 500 000 zł), będą mogli nadal składać kwartalne informacje podsumowujące.

Zasada ta dotyczy również podmiotów dokonujących wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów, jeżeli wartość transakcji bez podatku nie przekracza w kwartale 50 000 zł. W związku z tym, że dla wszystkich transakcji wewnątrzwspólnotowych składana jest jedna informacja podsumowująca, przekroczenie jednego z limitów (dla dostaw lub nabyć) powoduje obowiązek składania miesięcznej informacji podsumowującej.

 

Zmiany w deklarowaniu wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów

W związku z wprowadzeniem miesięcznych informacji podsumowujących w art. 42 ustawy o podatku od towarów i usług dokonano zmian w zasadach deklarowania wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów, dla których przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej nie zgromadzono stosownej dokumentacji potwierdzającej dokonanie takiej dostawy. W przypadku podatników składających deklaracje miesięcznie podatnik, który nie zgromadził takiej dokumentacji, wykaże dokonaną transakcję jako krajową dopiero w trzecim miesiącu rozliczeniowym, licząc od miesiąca, w którym dokonano dostawy, jeżeli w terminie do złożenia deklaracji za ten trzeci miesiąc nie posiada tej dokumentacji.

Otrzymanie w terminie późniejszym stosownych dokumentów uprawnia podatnika, podobnie jak obecnie, do dokonania stosownych korekt deklaracji i informacji podsumowującej. Należy podkreślić, że w celu zapewnienia co do zasady miesięcznej porównywalności danych deklarowanych przez podatników z dwóch państw członkowskich korekta musi dotyczyć okresu rozliczeniowego, w którym dana dostawa została dokonana (obecnie jest to uzależnione od miesiąca w kwartale, w którym dokonano dostawy).

 

 

Od 1 stycznia 2010 r. wzrośnie minimalne wynagrodzenie pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy. Od tego bowiem dnia wynagrodzenie to nie może być niższe od kwoty 1.317 zł. Dla pracownika w pierwszym roku pracy nie może być niższe niż 1.053,60 zł (tj. 80% z kwoty 1.317 zł).

 

Zmiana kwoty minimalnego wynagrodzenia powoduje zmianę podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla niektórych grup ubezpieczonych, m.in. dla osób podlegających tym ubezpieczeniom z racji przebywania na urlopie wychowawczym oraz dla osób rozpoczynających po raz pierwszy działalność gospodarczą na własny rachunek.

Dla pierwszej z wymienionych grup w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2011 r. podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku kalendarzowym. Wobec tego od 1 stycznia 2010 r. podstawę wymiaru składek emerytalno-rentowych dla tych osób będzie stanowiła kwota 1.317 zł.

Przedsiębiorca rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej (bądź już prowadzący taką działalność) przez okres pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia jej rozpoczęcia opłaca składki na ubezpieczenia społeczne od niższej podstawy wymiaru niż powszechnie obowiązująca. Najniższa dla niego podstawa wymiaru tych składek wynosi 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2010 r. początkujący przedsiębiorca będzie więc opłacał składki społeczne od kwoty 395,10 zł (tj. 30% z 1.317 zł).

Ulga ta przysługuje osobie rozpoczynającej działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, pod warunkiem, że:

 

·         nie prowadzi lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania obecnej działalności nie prowadziła innej pozarolniczej działalności oraz

·         nie wykonuje na rzecz byłego pracodawcy takich samych czynności wchodzących w zakres obecnie wykonywanej działalności gospodarczej, jakie przed dniem jej rozpoczęcia wykonywała w ramach stosunku pracy (lub spółdzielczego stosunku pracy) w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym.

 

Nowa składka na FEP
W związku z wprowadzeniem emerytur pomostowych, poczynając od 1 stycznia 2010 r. pracodawcy będą opłacali za swoich pracowników, zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, dodatkowe składki przeznaczone na Fundusz Emerytur Pomostowych (dalej: FEP). Z tego też powodu na kontach płatników składek będzie ewidencjonowana liczba pracowników, za których zobowiązani oni będą opłacać wymienioną składkę. Ponadto deklaracja rozliczeniowa, wypełniana co miesiąc przez płatników składek, będzie zawierała:

·         sumę należnych składek na FEP,

·         liczbę pracowników, za których jest opłacana składka na FEP oraz

·         liczbę stanowisk pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Przedmiotowe składki będą przez płatników wpłacane na odrębny, wskazany przez ZUS rachunek bankowy. W zakresie m.in. ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, będzie się stosowało odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. W sprawach ustalania wymiaru składek na FEP i ich poboru ZUS będzie wydawał indywidualne decyzje.

 

Zmiany w sposobie rozliczania składek
W wyniku wprowadzenia składki na FEP znowelizowano rozporządzenie określające szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany ZUS (Dz. U. z 2008 r. nr 78, poz. 465). Przyjęte uregulowania zakładają, że od 1 stycznia 2010 r. należności z tytułu składek na FEP będą zaspokajane w drugiej kolejności zaraz po składkach na ubezpieczenia społeczne. Natomiast w przypadku wystąpienia nadpłaty składek na ten Fundusz, w pierwszej kolejności zaspokajane będą należności z tytułu składek na FEP, a następnie po kolei należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poczynając od emerytalnych, zdrowotnych oraz składek na fundusze pozaubezpieczeniowe.